Bác Cảnh lên báo! :D (sông Thị Vải)

Phải khẩn trương đánh giá hiện trạng sông Thị Vải:

Đọc báo thấy đưa tin các cơ quan chức năng cấm Vedan xả chất thải chưa xử lý ra sông Thị Vải, thế là các nông dân bèn bơm nước sông này vào ao để nuôi cá, tôm. Nhưng, cá tôm thả bao nhiêu thì ngửa bụng lên trời bấy nhiêu!

PGS.TS Đoàn Cảnh – Viện sinh học nhiệt đới:

Càng kéo dài càng gây thiệt hại

PGS.TS Đoàn Cảnh

TT – PGS.TS Đoàn Cảnh – Viện Sinh học nhiệt đới (thuộc Viện Khoa học công nghệ VN) – cho biết cách đây ba tuần ông có trở lại sông Thị Vải và cũng nghe người dân nhận xét là “tốt hơn rồi”. Tuy nhiên theo ông, thực tế không phải vậy. Ông nói:

Về cảm quan, có thể hiểu với việc buộc Vedan ngừng xả nước thải chưa qua xử lý cũng có nghĩa mức độ ô nhiễm của sông Thị Vải giảm bớt. Nhưng trên thực tế, nguồn nước thải đổ vào con sông này đâu phải chỉ có từ Vedan, mà nhiều doanh nghiệp từ phía thượng nguồn, nhất là khu vực Nhơn Trạch, tùy mức độ ít hay nhiều cũng có “đóng góp” vào đó.

Chưa kể vì bị bức tử quá lâu nên khả năng tự làm sạch của sông Thị Vải đã tê liệt nên mặc dù Vedan ngừng xả nước thải ô nhiễm thì tình trạng ô nhiễm, nhất là ô nhiễm kim loại nặng, vẫn còn đó. Khi khả năng tự làm sạch của con sông này chưa phục hồi và tình trạng ô nhiễm chưa được xử lý triệt để thì việc người dân bơm nước vào để nuôi cá làm cá chết là tất yếu.

Nghĩa là theo ông cần phải “kiểm tra sức khỏe tổng quát” của con sông này để có khuyến cáo cho người dân?

Chính xác là phải khẩn trương có một cuộc nghiên cứu tổng thể đánh giá hiện trạng ô nhiễm của con sông này, có xác định được mức độ ô nhiễm mới có thể xây dựng phương án xử lý tối ưu.

Việc người dân gần Nhà máy Vedan (phía hạ lưu) lợi dụng nguồn nước từ vịnh Gành Rái đẩy vào khi triều lên để lấy nước vào ao nuôi cá, nuôi tôm là rất nguy hiểm vì nguồn nước ô nhiễm chưa kịp ra tới cửa sông đã bị đẩy trở lại. Do đó công tác xử lý ô nhiễm phải làm càng nhanh càng tốt vì càng kéo dài càng gây thiệt hại về sản xuất, kinh tế cho người dân.

Từng chủ nhiệm đề tài nghiên cứu đánh giá tình trạng ô nhiễm và tìm giải pháp cải thiện môi trường nước sông Thị Vải cách đây hơn 10 năm, nay theo kinh nghiệm của ông, việc “giải độc” cho con sông này có khả thi và phải mất bao lâu?

Cũng xin nói rằng thời điểm năm 1996-1997, khi chúng tôi nghiên cứu, khu vực Long Thành, Nhơn Trạch (Đồng Nai) chưa có nhiều doanh nghiệp, hầu như chỉ có Vedan là đáng kể và việc xử lý ô nhiễm lúc đó không quá khó khăn. Chúng tôi đã đề xuất một giải pháp mang tính liên hoàn dựa vào điều kiện thủy văn, hệ sinh thái, đồng thời kết hợp các biện pháp kiểm soát ô nhiễm, quy trình xả thải cho từng doanh nghiệp.

Tiếc là sau đó đề tài không được đơn vị đặt hàng là Sở Khoa học – công nghệ và môi trường tỉnh Đồng Nai đặt vấn đề triển khai nên công việc của chúng tôi phải dừng lại ở đó. Việc “giải độc” con sông này là hoàn toàn khả thi, nhưng mất bao lâu cần phải có nghiên cứu cụ thể, riêng việc nghiên cứu thì rất nhanh, chỉ cần theo dõi một chu kỳ triều (khoảng nửa tháng) là có thể đánh giá được.

Theo ông, giải pháp nào có thể xem là tối ưu?

Phải kết hợp song song các giải pháp công nghệ và các giải pháp về sinh thái – thủy văn. Trước hết, phải kiểm kê nguồn thải, quy trình xả thải của Vedan và các doanh nghiệp, khu công nghiệp trên lưu vực này để xây dựng một quy trình xử lý, xả thải phù hợp. Mặt khác, dọc sông Thị Vải là dải sinh thái ngập mặn với nhiều kênh rạch phụ lưu nên khả năng tự làm sạch rất cao.

Quản lý nguồn thải để chặn đứng lượng thải ô nhiễm ra sông, đồng thời lợi dụng chế độ thủy văn để đưa ra quy trình xả thải tối ưu cho từng doanh nghiệp, khi đó tình trạng ô nhiễm chắc chắn sẽ giải quyết được. Và khi đó nghề nuôi trồng của người dân Long Thành (Đồng Nai), Bà Rịa – Vũng Tàu và Cần Giờ (TP.HCM) sẽ được hồi sinh.